पूर्वमध्यमा (9th) – प्रथम वर्ष (First Year)
पाठ्यक्रम-संरचना (Syllabus Structure)

विशेष नोट (Important Note): प्रत्येक प्रश्न पत्र में 20 अंक आन्तरिक मूल्यांकन (Internal Assessment) के प्रदेय होंगे।
अतः प्रत्येक प्रश्न पत्र कुल 100 अंकों का रहेगा (लिखित परीक्षा = 80 अंक + आन्तरिक मूल्यांकन = 20 अंक)।


प्रथम पत्र – संस्कृतशास्त्रप्रवेशः (कुल अंक – 80)
क्रम सं. विषयवस्तु अंक
1 नीतिसंग्रहस्य मित्रलाभः (गौरीनाथपाठक, चौखम्बा प्रकाशन) 15
2 छन्दसां लक्षणोदाहरणज्ञानम् (अनुष्टुब्, आर्या, इन्द्रवज्रा, उपेन्द्रवज्रा, भुजंगप्रयातम्, स्रग्धरा, शालिनी एवं स्रग्नविणी) 10
3 मध्यरचनानुवादकौमुदी (1-20 अभ्यास पर्यन्त) 10
4 लीलावती (अर्थबोध एवं गणित) मङ्गलाचरणं एवं परिभाषा प्रकरणम् 10
5 वृष्टिसूक्तम् (चतुर्थकाण्ड, सूक्तसंख्या – 15, 1-16 मन्त्र पर्यन्त) 10
6 योगदर्शनम् (व्यासभाष्यम्) 1-20 सूत्र पर्यन्त 15
7 कारक एवं विभक्तिप्रकरण 10

द्वितीय पत्र – संस्कृतम्(कुल अंक – 80)
क्रम सं. विषयवस्तु (NCERT आधारित) अंक
1 शारदा (एनसीईआरटी) 40

तृतीय पत्र – ऐच्छिक विषय (कुल अंक – 80)

निर्देश: अधोलिखित विषयों में से कोई भी एक विषय चयनित करें (Choose any one of the following traditional subjects):

चयनित विषय विस्तृत विषयवस्तु अंक
1. वेदः निम्नलिखित में से किसी एक वेद शाखा का चयन करें:
  • ऋग्वेद: ऋग्वेदसंहितायाः सस्वरायाः प्रथममण्डलम् (सूक्तानि – 1,3,17,19,20,40,43,50,89,95-99,114-115,122,142,154,156) एवं पाणिनीयशिक्षा (सम्पूर्णा)
  • शुक्लयजुर्वेद (माध्यन्दिनशाखीय): क) शुक्लयजुर्वेदसंहितायाः सस्वरायाः 1-5 अध्यायाः, ख) याज्ञवल्क्यशिक्षा
  • कृष्णयजुर्वेद (तैत्तिरीयशाखीय): क) तैत्तिरीयशाखायाः प्रथमकाण्डम्, ख) व्यासशिक्षा
  • सामवेद: क) सामवेदसंहितायाः सस्वरायाः पूर्वार्चिकस्य 1-2 प्रपाठकौ, ख) नारदीयशिक्षा
  • अथर्ववेद (शौनकशाखीय): क) अथर्ववेदसंहितायाः सस्वरायाः 1-2, ख) माण्डूकीशिक्षा
80
2. आयुर्वेदः
अष्टांगहृदयम् - दिनचर्या (द्वितीयोऽध्यायः)40
अजीर्णामृतमंजरी (सम्पूर्ण)20
योगशतम् (1-50 श्लोकाः) कण्ठस्थीकरणम्20
80
3. प्राचीनव्याकरणम्
अष्टाध्यायीभाष्य प्रथमावृत्ति (अध्याय 1-2)-
पदच्छेद विभक्ति, समास, अर्थोदाहरण10
सिद्धिकार्य (पदकार्य)10
आख्यातिक (भ्वादिगण)20
अव्ययार्थ (सम्पूर्ण)25
अन्य विधियाँ / परिभाषा ज्ञान05
80
4. नव्यव्याकरणम् सिद्धान्तकौमुदी से:
संज्ञाप्रकरणम्10
सन्धिप्रकरणम्20
अजन्तप्रकरणम्25
हलन्तपुल्लिंगप्रकरणतः अव्ययप्रकरणपर्यन्तम्25
80
5. साहित्यम्
मध्यमव्यायोगः (भास)30
रघुवंशमहाकाव्यम् (प्रथम सर्गः)30
काव्यदीपिका (1-3 शिखा)20
80
6. न्यायः न्यायसिद्धान्तमुक्तावली (प्रत्यक्षखण्डः) 80
7. दर्शनम् तर्कसंग्रहः - पदकृत्यम् (सम्पूर्णम्) 80
8. ज्योतिषम् लीलावती (सम्पूर्णम्) एवं मुहूर्तचिन्तामणिः (संक्रान्तिप्रकरणपर्यन्तम्) 80
9. जैनदर्शनम् रत्नकरण्डकश्रावकाचारः (समन्तभद्राचार्यकृतः सम्पूर्णः) 80
10. पुराणेतिहासः वाल्मीकिरामायणस्य प्रथमः सर्गः एवं महाभारतस्य शीलनिरूपणाध्यायः 80
11. प्राकृतं तथा जैनागमः दव्यसंगहो (मुनिनेमिचन्द्रकृत सम्पूर्ण):
शब्दार्थसहिता व्याख्या50
संस्कृतेन अथवा हिन्दीभाषया अनुवादः30
80

चतुर्थ पत्र – हिन्दी तथा क्षेत्रीय भाषा (कुल अंक – 80)
विषय / खण्ड विस्तृत विवरण अंक
भाग क - हिन्दी गंगा (गद्य खण्ड) (एनसीईआरटी) 40
भाग ख - क्षेत्रीय भाषा
(SCERT/NCERT आधारित किसी भी एक भाषा का चयन करें)
• बांग्ला/उड़िया/नेपाली/डोगरी/तमिल/गुजराती/मराठी/मणिपुरी/कन्नड़/मलयालम/तेलुगु/असमिया/पंजाबी/कोंकणी/मैथिली/भोटी: संबन्धित राजकीय विद्यालयों में समकक्षकक्षा हेतु निर्धारित पुस्तक।
• हिन्दी (वैकल्पिक): गंगा (काव्यखण्ड) (एनसीईआरटी)
40

पञ्चम पत्र – English(Total Marks – 80)
S.No. Content / Textbook (NCERT) Marks
1 Kaveri (NCERT) 80

षष्ठ पत्र – गणित - (कुल अंक – 80)
प्रश्न पत्र निर्धारित पाठ्यपुस्तक अंक
षष्ठ पत्र – गणित गणित मंजरी (एनसीईआरटी / NCERT) 80

सप्तम पत्र – विज्ञान (कुल अंक – 80 )
प्रश्न पत्र निर्धारित पाठ्यपुस्तक अंक
सप्तम पत्र – विज्ञान विज्ञान (एनसीईआरटी / NCERT) 80

अष्टम पत्र – सामाजिक विज्ञान (कुल अंक – 80)
क्रम सं. विषयवस्तु (NCERT आधारित) अंक
1 Understanding Society India and Beyond 80