HTML M.A. in Hindu Studies - Syllabus

केन्द्रीयसंस्कृतविश्वविद्यालयः

हिन्दु-अध्ययनविद्याशाखा

NEP-2020 आधारितः (MA in Hindu Studies)
प्रथमवर्ष (द्वितीय सत्रार्द्ध)

पत्रसङ्केतः पाठ्यक्रमविवरणम् क्रेडिट् यूनिट् होरा
DSCC 20 आधुनिकहिन्दुविधिः (MODERN HINDU LAW)
पाठ्यग्रन्थः: आधुनिकहिन्दुविधिः (प्रो. किशोरचन्द्रमहापात्रः)
C-1
(क.) हिन्दुविधेरुत्पत्तिः क्रमविकासश्च
(ख) प्राचीनार्वाचीनहिन्दुविवाहविध्योस्तुलनात्मकमध्ययनम्
1 1 16-20
C-2
प्राचीनार्वाचीनहिन्दुदत्तकविध्योस्तुलनात्मकमध्ययनम्
1 1 16-20
C-3
प्राचीनार्वाचीनहिन्दूत्तराधिकारविध्योस्तुलनात्मकमध्ययनम्
1 1 16-20
C-4
(क.) प्राचीनार्वाचीनहिन्दुभरणपोषणविध्योस्तुलनात्मकमध्ययनम्
(ख) हिन्दुदेवोत्तरविधिः
1 1 16-20
आधारग्रन्थाः–
1. आधुनिकहिन्दुविधि - Dr. Paras Diwan, Allahabad Law Agency U.P
2. Mulla Principles of Hindu Law, S.T. Desai, N.M. Tripathi, Private Limited , Bombay-1990
3. आधुनिकहिन्दुविधि – प्रो. वेदप्रकाश उपाध्यायः
4. हिन्दुसंस्कार – डॉ. राजबली पाण्डेय, चौखम्बाविद्याभवन, वाराणसी, 1985
5. दत्तकमीमांसा – नन्दपण्डितः
6. दत्तकचन्द्रिका – आनन्दाश्रममुद्रणालय, पुना, 1978
7. Studies in Hindu Law by CSU, Ganganath Jha Campus, Varanasi, 1912
8. मनुस्मृतिः
9. याज्ञवल्क्यस्मृतिः
10. दायभागविमर्शः - प्रो. ललितकुमारसाहुः, Purusottama Research Academy of Indology, Puri, Kalia D.T.P Center Mahodadhi Market, Mochi Sahi, Puri, 2010
11. हिन्दु आइनर क्रमविकाश – श्रीकुञ्जविहारी पण्डा, बि.एन् प्रीण्टर्स, कटक, 1989
पत्रसङ्केतः पाठ्यक्रमविवरणम् क्रेडिट् यूनिट् होरा
DSCC 21 वैदिकविषयाः
पाठ्यग्रन्थाः–
वैदिकवाङ्मयस्येतिहासः – डॉ. जगदीशचन्द्रमिश्रः- चौखम्बासुरभारती प्रकाशन
वैदिक साहित्य एवं संस्कृति – बलदेवोपाध्याय
ऋग्वेदभाष्यभूमिका - सायाणाचार्यः
संस्कृतसाहित्येतिहासः – डॉ. रामचन्द्रमिश्रः
C-1
वेदशब्दार्थः व्युत्पत्तिश्च।
वेदानां परिचयः।
वेदस्य रचनाकालः।
वैदिकस्वरविचारः – उदात्तानुदात्तस्वरितश्च ।
1 1 16-20
C-2
वेदाङ्गानि
1. वेदाङ्गानां संक्षिप्तपरिचयः।
शिक्षा । कल्पः । व्याकरणम् । निरुक्तम् । छन्दः । ज्योतिषम् ।
1 1 16-20
C-3
वैदिकशाखाभेदाः।
प्रमुखभाष्यकाराः (सायणः, उव्वट, माधवः, स्कन्दस्वामी इत्यादिः)।
ब्राह्मणग्रन्थानां परिचयः (शतपथ-गोपथ-तैत्तिरीय-ऐतरेय-ताण्ड्यब्राह्मणानि)।
1 1 16-20
C-4
वेदानाम् आरण्यकभागः उपनिषद्भागश्च।
आरण्यके पञ्चमहायज्ञाः।
उपनिषदां परिचयः (कठोनिषत्, ईशावास्योपनिषत्, केनोपनिषत्)
1 1 16-20
आधारग्रन्थः –
संस्कृत वाङ्मय का बृहद इतिहास प्रथम एवं द्वितीय खण्ड, उत्तरप्रदेश संस्कृत संस्थानम्, लखनऊ।
ईशादि नौ उपनिषत्, गीताप्रेस।
पत्रसङ्केतः पाठ्यक्रमविवरणम् क्रेडिट् यूनिट् होरा
DSCC 22 पालिप्राकृतविषयाः जैनबौद्धदर्शनञ्च ।
पाठ्यग्रन्थाः - भाषाविज्ञानम् - भोलनाथतिवारी
संस्कृतसाहित्येतिहासः – डॉ. रामचन्द्रमिश्रः
भारतीय धर्मशाखायें और इनका इतिहास – वाचस्पति गैरोला
C-1
प्राकृतभाषा – जैनदर्शनम् ।
प्राकृतभाषोत्पत्तिः, परिभाषा विकासश्च।
आधुनिकभाषाविकासे प्राकृतभाषायाः योगदानम्।
1 1 16-20
C-2
जैनतीर्थंकरस्येतिहासः।
तीर्थंकरपरम्परा, ऋषभवदेवः, पार्श्वनाथः, महावीरः।
जैनदर्शने नवपदार्थविमर्शः।
1 1 16-20
C-3
पालिभाषा – बौद्धदर्शनम्
पालिभाषोत्पत्तिः, परिभाषा, विकासश्च।
पालिव्याकरणस्य सामान्यपरिचयः – सन्धिः, समासः, धातुगणः, शब्दरूपम्।
1 1 16-20
C-4
बौद्धदर्शने विविधावधारणा – वैभाषिक-माध्यमिक-सौत्रान्तिक-योगाचारः।
बौद्धस्य मौलिकशिक्षा – अष्टाङ्गिकमार्गः, सत्तायाः लक्षणानि, प्रतीत्यसमुत्पादः।
1 1 16-20
आधारग्रन्थाः–
प्राकृत साहित्य का इतिहास - जगदीश चन्द्र मिश्र।
पत्रसङ्केतः पाठ्यक्रमविवरणम् क्रेडिट् यूनिट् होरा
DSCC 23 धर्मविज्ञानम् (विधिशास्त्रम्) (JURISPRUDENCE)
पाठ्यग्रन्थाः -
1. An Introduction to Jurisprudence – (B.N.M Tripathy)
2. Salmond Jurisprudence – John Salmond, 12th edition, 1966
3. विधिशास्त्र एवं विधि के सिद्धान्त – डॉ. एन.वी. परांजपे, कानूनी पुस्तक विक्रेता तथा प्रकाशक, मोतीलाल नेहरू रोज, प्रयागराज
4. विधिशास्त्र – डॉ. टी.पी. त्रिपाठी – इलाहावाद लॉ एजेन्सी पब्लिकेशन्स, विधि-पुस्तक प्रकाशक 10, बनर्जी, रोड, इलाहाबाद-2
C-1
विधिशास्त्रस्य सामाजिकविज्ञान-समाजशास्त्र-मनोविज्ञान-इतिहास-अर्थशास्त्र-नीतिशास्त्र-राजनीतिशास्त्रादिभिः सम्बन्धः।
विधिशास्त्राध्ययनस्योपयोगित्वं महत्त्वञ्च।
1 1 16-20
C-2
हिन्दूविधिशास्त्रम्।
विधिशास्त्रस्य विश्लेषणात्मकविचारधारा।
1 1 16-20
C-3
विधिशास्त्रस्य ऐतिहासिकविचारधारा।
विधेः उत्सः (विधानम्, प्राङ्न्यायः, आचारः, संविद्)
1 1 16-20
C-4
प्राचीनावर्चानविधिशास्त्रयोः सन्तुलनम्।
भारतीयविधिशास्त्रस्य नूतनायामाः।
1 1 16-20
आधारग्रन्थाः–
1. Hindu Jurisprudence – (P.N.Sen, Calcutta University, 2020)
2. धर्मविज्ञान – प्रथमखण्ड – श्री स्वामीदयानन्दजी महाराज, श्रावणीपुस्तकमाला, जगतगञ्ज, बनारस
3. प्राचीनभारतीयविधिव्यवस्था – मूरलीधरचतुर्वेदी, Eastern Book Company
4. विधिशास्त्रस्य मूलसिद्धान्ताः – अनिरूद्ध प्रसाद, पञ्चमसंस्करणं, Eastern Book Company.
पत्रसङ्केतः पाठ्यक्रमविवरणम् क्रेडिट् यूनिट् होरा
AEEC 4 बहुशास्त्रीयविषयः-परम्परागतः (Multi-Disciplinary Subjects - Traditional ) (4.00)
पाठ्यसामग्री
पत्रसङ्केतः पाठ्यक्रमविवरणम् क्रेडिट् यूनिट् होरा
INTERNSHIP 3 प्रशिक्षुता-सेवा (4 क्रेडिट्स)
पाठ्यसामग्री